Στέκει επιβλητικός στην παραλία της Θεσσαλονίκη, ατενίζοντας τον Θερμαϊκό, και αποτελεί ίσως το πιο αναγνωρίσιμο σύμβολο της πόλης. Ο λόγος για τον Λευκό Πύργο.
Χτισμένος τον 15ο αιώνα, λίγο μετά την άλωση της πόλης από τους Οθωμανούς το 1430, ο Πύργος ήρθε να αντικαταστήσει παλαιότερη βυζαντινή οχύρωση στο σημείο όπου το ανατολικό τείχος συναντούσε το θαλάσσιο. Για αιώνες αποτέλεσε κρίσιμο κομμάτι της αμυντικής θωράκισης της πόλης, σηματοδοτώντας το ανατολικό άκρο των τειχών που προστάτευαν τη Θεσσαλονίκη.
Η ιστορία του, ωστόσο, δεν περιορίζεται στον στρατιωτικό του ρόλο. Στο πέρασμα των χρόνων, ο Λευκός Πύργος άλλαξε ονομασίες και χρήσεις, αντανακλώντας κάθε φορά τη σκοτεινή ή φωτεινή όψη της εποχής. Από «Πύργος του Λέοντος» και «Πύργος της Καλαμαριάς», έφτασε τον 19ο αιώνα να γίνει γνωστός ως «Πύργος των Γενιτσάρων» και κυρίως ως «Κανλή Κουλέ» ο «Πύργος του Αίματος». Ως φυλακή και τόπος εκτελέσεων, συνδέθηκε με μια από τις πιο ζοφερές σελίδες της ιστορίας του, όταν τα τείχη του βάφονταν, σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής, από το αίμα των καταδικασμένων.
Η σημερινή του ονομασία προέκυψε το 1883, όταν, στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κρίθηκε ότι το παρελθόν του δεν ταίριαζε με τη νέα εικόνα που επιχειρούσε να προβάλει. Με εντολή του σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ Β΄, ο Πύργος ασπρίστηκε – σύμφωνα με την παράδοση από έναν κατάδικο που εξαγόρασε έτσι την ελευθερία του – και από τότε καθιερώθηκε ως «Λευκός Πύργος».
Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912, το μνημείο πέρασε σε μια νέα φάση, αποκτώντας ποικίλες χρήσεις που αντικατοπτρίζουν τη σύγχρονη ιστορία της πόλης. Στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου χρησιμοποιήθηκε για τη φύλαξη αρχαιοτήτων, ενώ αργότερα φιλοξένησε υπηρεσίες όπως η αεράμυνα, μετεωρολογικά εργαστήρια του Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και δραστηριότητες ναυτοπροσκόπων. Από το 1983, όταν παραχωρήθηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού μετατράπηκε οριστικά σε μνημείο ανοιχτό στο κοινό.
Πώς είναι μέσα ο Λευκός Πύργος
Ισόγειο
Στο ισόγειο του Λευκός Πύργος φιλοξενείται η έκθεση «Θεσσαλονίκη. Ο χώρος και ο χρόνος», που ταξιδεύει τον επισκέπτη στην ίδρυση και την ανάπτυξη της πόλης. Το θέμα της έκθεσης εστιάζει στον χρόνο και το περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννήθηκε η Θεσσαλονίκη, αποτυπώνοντας την ιστορική και γεωγραφική της εξέλιξη.
1ος Όροφος
Η έκθεση «Θεσσαλονίκη. Μεταμορφώσεις», που φιλοξενείται στον Λευκός Πύργος, παρουσιάζει την πολεοδομική εξέλιξη της πόλης και αναδεικνύει τις υποδομές που καθόρισαν τη φυσιογνωμία της διαχρονικά.
2ος Όροφος
Ο δεύτερος όροφος του Λευκός Πύργος φιλοξενεί την έκθεση «Θεσσαλονίκη. Μνημεία και ιστορία», όπου η ιστορία της πόλης ζωντανεύει μέσα από τα μνημεία της και τα σημαντικά γεγονότα που διαμόρφωσαν την πορεία της. Στο πλατύσκαλο του ορόφου, η θέα προς την πολυσύχναστη παραλιακή λεωφόρο σήμερα συνδιαλέγεται με το παρελθόν δίπλα στο παράθυρο προβάλλονται κινηματογραφικά πλάνα από παρελάσεις και αφίξεις επισήμων στις αρχές του 20ού αιώνα, δημιουργώντας έναν άμεσο διάλογο του χθες με το σήμερα.
3ος Όροφος
Στον επόμενο όροφο του Λευκός Πύργος, η έκθεση «Θεσσαλονίκη. Οι άνθρωποί της» αφηγείται την ιστορία της πόλης μέσα από τις ζωές των ανθρώπων που τη διαμόρφωσαν. Το θέμα εστιάζει τόσο στους γηγενείς κατοίκους όσο και σε όσους ήρθαν από άλλους τόπους, αναζητώντας μια νέα πατρίδα.
4ος Όροφος
Η έκθεση προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της Θεσσαλονίκης, αποκαλύπτοντας πώς οι δρόμοι του εμπορίου διαμόρφωσαν την πόλη και την ταυτότητα των κατοίκων της μέσα στους αιώνες.
5ος Όροφος
Η έκθεση «Θεσσαλονίκη. Το τερπνόν μετά του ωφελίμου», στον Λευκός Πύργος, εστιάζει στην πνευματική και καλλιτεχνική ζωή της πόλης κατά τον 19ο και 20ό αιώνα, αποκαλύπτοντας πώς η Θεσσαλονίκη συνδύαζε την ψυχαγωγία με τη γνώση και την πολιτιστική ανάπτυξη.
6ος Όροφος
Η έκθεση «Θεσσαλονίκη. Γεύσεις», στον Λευκός Πύργος, παρουσιάζει τη γαστρονομική παράδοση της πόλης, αποτυπώνοντας την ποικιλία των ανθρώπων διαφορετικής προέλευσης και κουλτούρας που έζησαν και δημιούργησαν τον μοναδικό γευστικό της χάρτη.
Στον εξώστη, οι επισκέπτες απολαμβάνουν τη θέα της σημερινής Θεσσαλονίκης. Μεταλλικές πινακίδες δίπλα τους δίνουν πληροφορίες για σημαντικές τοποθεσίες, μνημεία και σημεία της πόλης στο παρελθόν.
Mε πληροφορίες από την ιστοσελίδα του Λευκού Πύργου/ Πηγή φωτογραγιών ιστοσελιδα lpth.gr ΠΗΓΗ
