Η φετινή ετήσια έκθεση του ΟΟΣΑ, για τη φορολογική επιβάρυνση των μισθών «Taxing Wages 2026», αποδεικνύει ότι οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα εξακολουθούν να βρίσκονται σε αισθητά χειρότερη κατάσταση από τους συναδέλφους τους στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες.
Παρά την οριακή βελτίωση της θέσης των μισθωτών το 2025, η συνολική επιβάρυνση των μισθών από φόρους, κρατήσεις και εισφορές, η λεγόμενη «φορολογική σφήνα» (tax wedge), παραμένει πολύ υψηλότερη του μέσου όρου του ΟΟΣΑ.
Η επιβάρυνση είναι συγκριτικά μεγαλύτερη για τις οικογένειες με παιδιά, που απολαμβάνουν πολύ λιγότερες ελαφρύνσεις από ό,τι οι οικογένειες μισθωτών σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Ως «φορολογική σφήνα» ή φορολογική επιβάρυνση στο μισθό, ορίζεται η διαφορά μεταξύ του συνολικού κόστους εργασίας για τον εργοδότη και του καθαρού εισοδήματος που λαμβάνει ο εργαζόμενος, εκφρασμένη σε ποσοστό.
Στη «φορολογική σφήνα» συμπεριλαμβάνονται οι κρατήσεις από τον μικτό μισθό (φόρος εισοδήματος, κοινωνική ασφάλιση) και οι εργοδοτικές εισφορές, ενώ αφαιρούνται τα οικογενειακά επιδόματα.
Τι δείχνει η έκθεση του ΟΟΣΑ για την Ελλάδα
Με βάση τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, που αφορούν το 2025, στην Ελλάδα, ένας άγαμος εργαζόμενος με μέσο μισθό επιβαρύνεται με φορολογική σφήνα 39,3%. Πρόκειται για ένα ποσοστό ελάχιστα μειωμένο σε σχέση με το 2024, μόλις κατά -0,16 ποσοστιαίες μονάδες (από 39,5%).
Αυτό σημαίνει ότι αν ένας εργοδότης ξοδεύει 100 ευρώ για να απασχολεί κάποιον, μόνο τα 60,7 ευρώ φτάνουν στην τσέπη του εργαζόμενου ως πραγματικές αποδοχές. Τα υπόλοιπα πηγαίνουν στο κράτος, μέσω φόρου εισοδήματος και ασφαλιστικών εισφορών εργαζόμενου και εργοδότη.
Συνολικά, στην Ελλάδα ο φόρος εισοδήματος και οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης είναι το 72% της συνολικής «φορολογικής σφήνας», έναντι 77% στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Αυξήθηκε σε βάθος χρόνου η φορολογική σφήνα
Η ελάχιστη υποχώρηση της φορολογικής σφήνας το 2025, προήλθε αποκλειστικά από τη μικρή αποκλιμάκωση των ασφαλιστικών εισφορών, και όχι από κάποια στρατηγική αλλαγή στη φορολόγηση της εργασίας. Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος αυτής της «ελάφρυνσης», σε μηνιαίο μισθό 1.500 ευρώ μεικτά, αντιστοιχεί σε λιγότερα από 3 ευρώ το μήνα.
Αν δούμε την εικόνα σε βάθους χρόνου, η κατάσταση επιδεινώνεται αντί να βελτιώνεται.
Από το 2000 έως το 2025, η φορολογική επιβάρυνση εργασίας στον ΟΟΣΑ μειώθηκε κατά 1 ποσοστιαία μονάδα. Στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 0,6 μονάδες.
Το ένα χέρι εισπράττει φόρους, το άλλο δίνει επιδόματα
Η δημοσίευση της έκθεσης συνέπεσε με τις κυβερνητικές ανακοινώσεις για νέες έκτακτες ενισχύσεις σε οικογένειες με παιδιά. Το εφάπαξ επίδομα των 150 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο, που θα δοθεί με εισοδηματικά κριτήρια, είναι μια ελάχιστη οφειλόμενη ανακούφιση, καθώς με βάστη τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, οι ελληνικές οικογένειες με παιδιά εμφανίζονται ως η πλέον αδικημένη κατηγορία εργαζομένων σε όλη την ευρωζώνη.
Όμως η όλη λογική των επιδομάτων, θυμίζει τη λαϊκή παροιμία «Να σε κάψω Γιάννη, να σ’αλείψω μέλι» (ή λάδι, ανάλογα με την εκδοχή). Έτσι και το φορολογικό σύστημα στην Ελλάδα, πρώτα «καίει» τις οικογένειες των μισθωτών με παιδιά, ιδίως όσους έχουν μεσαία και χαμηλά εισοδήματα, με υψηλή φορολογία και κρατήσεις που δεν αντιστοιχούν στο ύψος των παροχών.
Παράλληλα, επιβαρύνει δυσανάλογα τις πιο φτωχές οικογένειες με τους έμμεσους φόρους, που θεωρούνται οι πιο «ταξικά άδικοι» – ιδίως σε ό,τι αφορά τον ΦΠΑ σε βασικά αγαθά. Στη συνέχεια, ανάλογα με τη συγκυρία και την πολιτική και επικοινωνιακή σκοπιμότητα, το κράτος επιστρέφει ένα μικρό μέρος αυτών των απωλειών, με τη μορφή επιδοματικής πολιτικής
Πιο βαριά η φορολογική σφήνα για τις οικογένειες με παιδιά
Για ζευγάρι με έναν μισθωτό με μέσο μισθό, και δύο παιδιά, το καθαρό εισόδημα στην Ελλάδα αντιστοιχεί στο 76,2% του μεικτού.
Στον ΟΟΣΑ, το ίδιο νοικοκυριό κρατά κατά μέσο όρο το 85,3% — δηλαδή σχεδόν 9 μονάδες περισσότερο.
Η ελάφρυνση λόγω παιδιών στην Ελλάδα είναι μόλις 1,9 ποσοστιαίες μονάδες. Στον ΟΟΣΑ οι ελαφρύνσεις φτάνουν τις 8,9 μονάδες.
Το σύστημα, δηλαδή, αντιμετωπίζει παιδιά ως σχεδόν αδιάφορη μεταβλητή.
Η δομή του προβλήματος
Κεντρικό ζήτημα δεν είναι μόνο το ύψος της επιβάρυνσης αλλά η σύνθεσή της. Στην Ελλάδα, οι ασφαλιστικές εισφορές εργοδοτών ανέρχονται σε 17,9% του κόστους εργασίας και των εργαζομένων σε 11%. Πρόκειται για μια δομή που καθιστά ακριβή την πρόσληψη — ακόμη και για εργαζόμενους με σχετικά χαμηλούς μισθούς. Η επίπτωση είναι διπλή. Μπαίνουν λιγότερα χρήματα στην τσέπη του εργαζόμενου και λιγότερα κίνητρα για πρόσληψη από την πλευρά της επιχείρησης.
Σε άλλες χώρες, ιδίως στη δυτική και κεντρική Ευρώπη, η επιβάρυνση αυτή συνοδεύεται από εκτεταμένες δημόσιες υπηρεσίες, (παιδεία, υγεία, βρεφονηπιακοί σταθμοί), κοινωνική πρόνοια και γενναία οικογενειακά επιδόματα που επιστρέφουν ένα μεγάλο μέρος της εισφοράς στον φορολογούμενο. Στην Ελλάδα, το κράτος εισπράττει αλλά δεν ανταποδίδει ισάξια — και αυτό αποτυπώνεται σκληρά στους αριθμούς.
Τα μέτρα που θα έρθουν — και οι ερωτήσεις που μένουν
Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει για τα επόμενα χρόνια (με ισχύ από το 2026), φορολογικές κλίμακες με μειωμένους συντελεστές ανάλογα με τον αριθμό παιδιών (18% για ένα, 16% για δύο, 9% για τρία), μηδενικό φόρο για πολύτεκνες οικογένειες με εισόδημα έως 20.000 ευρώ, και νέα μείωση ασφαλιστικών εισφορών κατά τουλάχιστον 0,5 μονάδα για το 2027. Τα μέτρα αυτά αναμένεται να αποτυπωθούν στην επόμενη έκθεση του ΟΟΣΑ, τον Απρίλιο του 2027.
Tα ερωτήματα ωστόσο παραμένουν. Η Ελλάδα παρακολουθεί από το 2000 τον ΟΟΣΑ να μειώνει σταθερά τη φορολόγηση της εργασίας, ενώ η ίδια κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Το δεύτερο ερώτημα είναι αν οι φοροελαφρύνσεις που ανακοίνωσε η κυβέρνηση, ειναι επαρκείς για να αντιστρέψουν τις απώλειες αγοραστικής δύναμης, από την ακρίβεια και τον πληθωρισμό που καλπάζει και να «ξεκολλήσουν» τους πραγματικούς μισθούς από τις τελευταίες θέσεις της ΕΕ.
