Το Ελεγκτικό Συνέδριο, εξετάζοντας μια υπόθεση που εκκρεμούσε επί χρόνια, έκρινε ότι το κράτος δεν μπορεί πλέον να στερεί τη σύνταξη από πολίτες ως επιπλέον τιμωρία για τις πράξεις τους.
Η υπόθεση που οδήγησε σε αυτή την ιστορική κρίση αφορούσε πρώην υπάλληλο που είχε καταδικαστεί αμετάκλητα σε συνολική ποινή κάθειρξης 10 ετών και 6 μηνών για κακουργηματικές πράξεις (ψευδής βεβαίωση, δωροδοκία κ.ά.). Με βάση το παλαιό, τιμωρητικό καθεστώς, ο υπάλληλος είχε χάσει οριστικά τη σύνταξή του και θεωρούνταν νομικά «απών», σαν να είχε πεθάνει. Ως αποτέλεσμα, η σύνταξή του είχε μεταβιβαστεί στη σύζυγό του ως «σύνταξη χηρείας», αφήνοντας τον ίδιο χωρίς δικούς του πόρους επιβίωσης και χωρίς ιατροφαρμακευτική κάλυψη.
Με την απόφαση 26/2025, η Μείζονα Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου δικαιώνει το αίτημά του για επανακαθορισμό της πλήρους σύνταξης στο όνομά του, βάζοντας τέλος σε πρακτικές που χρησιμοποιούσαν την κοινωνική ασφάλιση ως εργαλείο «αστικού θανάτου».
Η απόφαση επικυρώνει τη συνταγματικότητα του άρθρου 5 παρ. 1 του νόμου 4488/2017. Με τη συγκεκριμένη νομοθετική παρέμβαση καταργήθηκε το άρθρο 62 του π.δ. 169/2007, το οποίο προέβλεπε την ολοσχερή απώλεια της σύνταξης για όσους καταδικάζονταν αμετάκλητα για αδικήματα όπως η πλαστογραφία, η ψευδής βεβαίωση ή η δωροδοκία κατά του Δημοσίου.
Η σύνταξη ως «περιουσία»
Το Ελεγκτικό Συνέδριο υπογράμμισε ότι η πλήρης στέρηση της σύνταξης και της υγειονομικής περίθαλψης αποτελεί μέτρο ιδιαίτερα επαχθές που θίγει τη φυσική και ψυχική υπόσταση του ανθρώπου. Οι δικαστές έκριναν ότι η σύνταξη νοείται ως συνέχεια του μισθού και ως περιουσιακό στοιχείο προστατευόμενο από το Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).
Η απόφαση, που έγινε γνωστή μέσα από την Ένωση για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ) ξεκαθαρίζει ότι η ποινικά κολάσιμη συμπεριφορά συνδέεται με την υπηρεσιακή κατάσταση του υπαλλήλου (πειθαρχική δίωξη, απόλυση), αλλά δεν μπορεί να επεκτείνεται στο συνταξιοδοτικό του δικαίωμα, το οποίο θεμελιώθηκε με χρόνια υπηρεσίας και καταβολή εισφορών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απόρριψη της θέσης που υποστήριζε ότι η απόδοση πλήρους σύνταξης σε επίορκους υπαλλήλους παραβιάζει την αρχή της ισότητας έναντι των συνεπών συναδέλφων τους.
Ενώ υπήρξε πρόταση για συμβιβαστική λύση με μείωση της σύνταξης στα 7/10 (ώστε να μην εξομοιώνεται ο επίορκος με τον συνεπή υπάλληλο), η Ολομέλεια έκρινε ότι κάτι τέτοιο θα αποτελούσε αυθαίρετη δικαστική νομοθέτηση και ανεπίτρεπτη επέμβαση στο έργο της νομοθετικής εξουσίας. Το Δικαστήριο αποδέχθηκε τη συνειδητή επιλογή του νομοθέτη να αποσυνδέσει πλήρως το ποινικό σκέλος από το κοινωνικοασφαλιστικό δικαίωμα.
