Η έκθεση, που βασίζεται σε δεδομένα από 9.446 πόλεις σε 143 χώρες, αποκαλύπτει ότι μόλις το 14% των πόλεων παγκοσμίως πληρούν τις κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τα PM2.5 — και η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση.
Στην Ευρώπη, 23 χώρες κατέγραψαν αύξηση στις μέσες ετήσιες συγκεντρώσεις PM2.5, ενώ 18 σημείωσαν μείωση. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με αύξηση άνω του 30%, γεγονός που αποδίδεται σε διασυνοριακό καπνό από πυρκαγιές στη Βόρεια Αμερική και σε σαχαρική σκόνη από την Αφρική.
Τα μικροσωματίδια που «σκοτώνουν αθόρυβα»
Στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκονται τα λεγόμενα PM2.5 — σωματίδια με διάμετρο μικρότερη από 2,5 μικρόμετρα, περίπου τριάντα φορές λεπτότερα από μια ανθρώπινη τρίχα. Το μικροσκοπικό τους μέγεθος τα καθιστά ιδιαίτερα επικίνδυνα, καθώς μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στους πνεύμονες και να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος. Παράγονται από την καύση ορυκτών καυσίμων, βιομηχανικές δραστηριότητες, πυρκαγιές και αιωρούμενη σκόνη.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση παραμένει η κορυφαία περιβαλλοντική αιτία πρόωρων θανάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ευθυνόμενη για περίπου 300.000 θανάτους κάθε χρόνο. Η μακροχρόνια έκθεση συνδέεται με καρδιαγγειακές παθήσεις, εγκεφαλικά επεισόδια και χρόνιες πνευμονοπάθειες. Επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι είναι η δεύτερη κύρια αιτία καρκίνου του πνεύμονα μετά το κάπνισμα.
Το ανησυχητικό, όπως επισημαίνεται στην έκθεση, είναι ότι δεν χρειάζεται να ζει κανείς σε πόλη με υψηλή ρύπανση, όπως το Πεκίνο, για να εκτεθεί σε κίνδυνο. Ακόμη και επίπεδα ρύπανσης κοντά ή κάτω από τα κυβερνητικά όρια έχουν συνδεθεί με πρώιμα σημάδια καρδιοπάθειας.
Το κέντρο της Αθήνας στην κορυφή της Λίστας
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έκθεσης το κέντρο της Αθήνας καταγράφει την υψηλότερη μέση ετήσια συγκέντρωση PM2.5 με 14,7 μg/m³ — σημαντική αύξηση σε σχέση με τα 11 μg/m³ του 2024. Το όριο που θέτει ο ΠΟΥ ως ασφαλές είναι τα 5 μg/m³, πράγμα που σημαίνει ότι η πρωτεύουσα παρουσιάζει επίπεδα σχεδόν τριπλάσια του επιτρεπτού.
Ακολουθούν η Λυκόβρυση με 13,8 μg/m³, ενώ το Χαλάνδρι και το Περιστέρι μοιράζονται την τρίτη θέση με 12,8 μg/m³. Οι Αχαρνές καταγράφουν 12,6 μg/m³, ενώ η Πετρούπολη και ο Πειραιάς βρίσκονται στα 12,4 μg/m³. Τα Άνω Λιόσια συμπληρώνουν τη λίστα με 12,1 μg/m³, ακολουθούμενα από το Παλαιό Φάληρο (10,8 μg/m³) και το Αιγάλεω (10,7 μg/m³).
Εκτός της «κόκκινης» δεκάδας βρίσκεται οριακά η Ελευσίνα με 10,6 μg/m³, ενώ ακολουθούν τα Βριλήσσια (10,3 μg/m³) και το Κερατσίνι (10,1 μg/m³).
Στον αντίποδα, περιοχές όπως ο Χολαργός, ο Κορυδαλλός, οι Θρακομακεδόνες, ο Βύρωνας, το Παπάγου και η Βουλιαγμένη εμφανίζουν τιμές κάτω από τα 10 μg/m³.
