Πέθανε ο ηθοποιός Στέφανος Ληναίος σε ηλικία 98 ετών

Ηθοποιός, σκηνοθέτης, συγγραφέας και άνθρωπος με έντονη πολιτική δράση, ο Στέφανος Ληναίος άφησε πίσω του μια πολυσχιδή διαδρομή που σφράγισε το ελληνικό θέατρο και τον ελληνικό κινηματογράφο για περισσότερες από έξι δεκαετίες.

Την είδηση του θανάτου του γνωστοποίησε η κόρη του Μαργαρίτα Μυτιληναίου με ανάρτησή της.

Ο Στέφανος Ληναίος, ένας από τους πιο δραστήριους και ανήσυχους δημιουργούς της μεταπολεμικής ελληνικής σκηνής, πέθανε, αφήνοντας πίσω του ένα σημαντικό καλλιτεχνικό και πνευματικό αποτύπωμα.

Με πορεία που εκτείνεται από τη δεκαετία του 1950 έως και τις αρχές του 21ου αιώνα, υπήρξε μια προσωπικότητα που δεν περιορίστηκε ποτέ σε έναν μόνο ρόλο.

 

Τα πρώτα χρόνια

Γεννημένος στη Μεσσήνη το 1928, με το πραγματικό όνομα Διονύσιος Μυτιληναίος, ο Ληναίος στράφηκε νωρίς προς το θέατρο, σπουδάζοντας στη Σχολή Θεάτρου Αθηνών και αργότερα στη Royal Academy of Dramatic Art. Από τα πρώτα του βήματα έδειξε τη διάθεση να κινηθεί πέρα από τα στενά όρια της υποκριτικής, συνδυάζοντας την τέχνη με τη σκέψη και την κοινωνική παρέμβαση.

Η πρώτη του εμφάνιση έγινε το 1954 στο Θέατρο Κοτοπούλη και μέσα σε λίγα χρόνια κατάφερε να καθιερωθεί ως ένας από τους πιο ενεργούς ηθοποιούς της εποχής.

Συνεργάστηκε με δεκάδες θιάσους και συμμετείχε σε περίπου 100 θεατρικές παραστάσεις, ενώ παράλληλα είχε παρουσία και στον κινηματογράφο, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση.

Ωστόσο, το θέατρο υπήρξε ο φυσικός του χώρος.

Το 1970, μαζί με τη σύζυγό του, επίσης ηθοποιό Έλλη Φωτίου, ίδρυσαν το «Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο» στο Θέατρο Άλφα, παρουσιάζοντας δεκάδες έργα ελληνικού και διεθνούς ρεπερτορίου.

Η σκηνοθετική του ματιά και η επιλογή έργων με κοινωνικό και πολιτικό περιεχόμενο τον ανέδειξαν σε έναν από τους βασικούς εκφραστές του σύγχρονου θεάτρου στην Ελλάδα.

Παρότι το θέατρο υπήρξε το βασικό του πεδίο δράσης, ο Ληναίος είχε παρουσία και στον κινηματογράφο.

Συμμετείχε σε ελληνικές ταινίες της εποχής, καθώς και σε τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές παραγωγές, διευρύνοντας το καλλιτεχνικό του αποτύπωμα πέρα από τη σκηνή.

Μάλιστα εμφανίστηκε συνολικά σε δεκάδες κινηματογραφικές παραγωγές, παράλληλα με τη θεατρική του πορεία.

Η αυτοεξορία στο Λονδίνο

Η ζωή του δεν περιορίστηκε στην τέχνη. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας αυτοεξορίστηκε στο Λονδίνο, συμμετέχοντας ενεργά στην αντιδικτατορική δράση. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, συνέχισε να συνδέει το θέατρο με την πολιτική και την κοινωνία, ενώ υπήρξε και γενικός γραμματέας του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών τη δεκαετία του ’60.

«Γυρίσαμε όλα τα Πανεπιστήμια, τάχα ότι δίναμε ένα ρεσιτάλ ποίησης για την ελευθερία, από τον Όμηρο ως τον Σεφέρη και τον Ρίτσο, αλλά όταν τελείωνε το αφιέρωμα μιλάγαμε στους φοιτητές για την κατάσταση στην Ελλάδα» είχε πει σε συνέντευξή του Αθηναϊκό Πρακτορείο ο ίδιος, αναφερόμενος στην εποχή της αυτοεξορίας του.

Παράλληλα, ασχολήθηκε με τη συγγραφή και τη μελέτη, καταθέτοντας απόψεις για το θέατρο και τα μέσα ενημέρωσης, ενώ η συμβολή του υπήρξε σημαντική ακόμη και στη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής τηλεόρασης στην Ελλάδα.

Στην προσωπική του ζωή, δημιούργησε μια οικογένεια βαθιά συνδεδεμένη με τον πολιτισμό, με κόρη τη ραδιοφωνική παραγωγό Μαργαρίτα Μυτιληναίου.

Ο Στέφανος Ληναίος ανήκε σε μια γενιά καλλιτεχνών που έζησαν το θέατρο ως αποστολή.

Με αδιάκοπη παρουσία, πολιτική στάση και δημιουργική ανησυχία, δεν υπήρξε ποτέ απλώς ένας ηθοποιός, αλλά ένας άνθρωπος που προσπάθησε να επηρεάσει την κοινωνία μέσα από την τέχνη.

Η απώλειά του σηματοδοτεί το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για το ελληνικό θέατρο — μιας εποχής όπου η σκηνή ήταν ταυτόχρονα χώρος τέχνης, ιδεών και αντίστασης.